Dynamiczna Nerwowo-mięśniowa Stabilizacja (DNS)

Dynamiczna Neuromuskularna Stabilizacja (DNS)

Jest to podejście rehabilitacyjne oparte na naukowych zasadach kinezjologii rozwojowej dziecka do 12 miesiąca życia. Twórcą jest Pavel Kolar, ceniony czeski fizjoterapeuta i ordynator kliniki rehabilitacji i medycyny sportowej w Pradze. DNS stała się szybko rozwijającą się metodą zdobywającą uznanie i uwagę w dziedzinie rehabilitacji sportowej, poprawy osiągnięć sportowych, powrotu do zdrowia po kontuzjach oraz prewencji urazów. Nie tylko wpływ tej metody na rehabilitację sportową, ale także na poprawę codziennej sprawności fizycznej oraz jakości życia zyskały uznanie ze środowisk medycznych oraz sportowych.

Podstawowe założenia metody DNS

Podstawy teoretyczne metody DNS wiążą się z kinezjologią rozwojową dziecka, koncentrują się na analizie naturalnych wzorców ruchowych, stabilizacji i kontroli mięśniowej. Ta interdyscyplinarna metoda łączy w sobie teorię z praktyką, wykorzystując zaawansowane techniki terapeutyczne, aby przywrócić naturalną, harmonijną funkcję układu ruchowego.

Metoda DNS znalazła zastosowanie we współczesnej fizjoterapii, zdobywając uznanie wśród specjalistów medycznych oraz terapeutycznych. Jej holistyczne podejście do optymalizacji układu ruchowego oraz reedukacji ruchowej sprawia, że stanowi ona cenny wkład w poprawę sprawności fizycznej oraz zachowanie zdrowia w dłuższej perspektywie czasowej.

Artykuł ten ma na celu zasygnalizowanie znaczenia metody DNS w dziedzinie rehabilitacji, leczenia urazów i kontuzji, oraz rewitalizacji funkcji motorycznych, w tym również osiągnięć sportowych. Jego głównym zamierzeniem jest uwydatnienie wartości metody DNS w procesie optymalizacji zdrowia i sprawności fizycznej.

Wykorzystanie kinezjologii rozwojowej dziecka w metodzie DNS 

Kinezjologia rozwojowa dziecka stanowi istotną podstawę teoretyczną metody Dynamicznej Nerwowo-mięśniowej Stabilizacji (DNS). Wczesny rozwój funkcji motorycznych człowieka opiera się na genetycznie zaprogramowanych wzorcach ruchowych, które są kształtowane pod wpływem dojrzewania centralnego układu nerwowego.

Wzorce motoryczne umożliwiają niemowlęciu kontrolowanie postawy, uzyskanie wyprostowanej postawy przeciwko sile grawitacji oraz celowe poruszanie poprzez aktywność mięśniową. W rozwoju kinezjologicznym dziecka obserwuje się naturalnie występujące wzorce ruchowe, które stają się automatyzmem ruchowym. Na przykład, dziecko nie potrzebuje uczyć się, kiedy i jak podnosząc głowę, chwytając przedmioty, obracając się, pełzając czy czworakując. Wszystkie te poszczególne wzorce ruchowe i synergizmy mięśniowe pojawiają się automatycznie w określonym czasie i kolejności w trakcie rozwoju oraz dojrzewania centralnego układu nerwowego. Rozwój centralnego układu nerwowego jest silnie synchronizowany z rozwojem strukturalnym i anatomicznym kości, mięśni i tkanek miękkich. W skrócie dojrzewanie mózgu oddziałuje na rozwój wzorca motorycznego, który wpływa na rozwój strukturalny.

Rola ciśnienia śródbrzusznego w terapii DNS

Ciśnienie śródbrzuszne odgrywa istotną rolę w stabilizacji kręgosłupa w terapii (DNS). Optymalna stabilizacja kręgosłupa zależy od harmonijnej współpracy i koordynacji między przeponą, mięśniami dna miednicy oraz mięśniami brzucha, które regulują odpowiednie ciśnienie śródbrzuszne.

Ciśnienie śród brzuszne ma kluczowe znaczenie dla stabilizacji kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej, redukując siły kompresyjne oddziałujące na kręgosłup. Współpracuje ono także z mięśniami prostownikami kręgosłupa, zapewniając odpowiednie napięcie, oraz stabilizuje kręgosłup lędźwiowy od strony grzbietowej.

Stabilizacja kręgosłupa silnie koreluje z wzorcem oddechowym, funkcją przepony oraz mięśniami dna miednicy. Ogólna koordynacja i aktywacja mięśni głębokich tułowia odgrywają zasadniczą rolę w zapewnieniu stabilizacji kręgosłupa w terapii DNS.

Pojedyncza aktywacja mięśni tułowia lub jednego komponentu składającego się na stabilizację tułowia nie byłaby wystarczająca, aby dynamicznie wytwarzać odpowiednie ciśnienie śródbrzuszne w odpowiedzi na wymagania posturalne dostosowane do zmiany ruchu. Osłabiona stabilizacja kręgosłupa i słaba funkcja posturalna mięśni dna miednicy i przepony mogą prowadzić do dolegliwości bólowych w dolnym odcinku lędźwiowym kręgosłupa.

Podejście terapeutyczne DNS podkreśla, jak ważne jest dokładne synchronizowanie mięśniowe oraz koordynacja dla prawidłowego ruchu oraz przeciwstawiania się siłom kompresyjnym, które oddziałują w trakcie ruchu.

Stabilizacja tułowia i wpływ na łańcuch kinematyczny

Jeżeli jeden łańcuch mięśniowy lub jego część osłabione są i niewystarczająco pracują, inne mięśnie w łańcuchu kinematycznym mogą zostać nadmiernie pobudzone w celu kompensacji utraty stabilizacji tułowia lub ruchu. Brak równowagi mięśniowej, jeśli nie zostanie poddana dokładnej analizie i rehabilitacji, może prowadzić do trwałego i mniej optymalnego przetwarzania wzorca motorycznego w centralnym układzie nerwowym, co z kolei wpływa na pojawienie się chronicznego bólu lub pogorszenie osiągnięć sportowych. Dlatego też właściwa strategia stabilizacji powinna stanowić fundament każdego programu treningowego.

DNS praca z centralnym układem nerwowym „train the brain” 

Leczenie układu mięśniowego i stawów poprzez trening układu nerwowego „train the brain” ma na celu skierowanie uwagi na mechanizm kontroli motorycznej w centralnym układzie ruchowym. Podejście oparte o metodę DNS oparte jest na solidnych dowodach naukowych, potwierdzającym, że większość powszechnych dysfunkcji w układzie mięśniowo-szkieletowym jest bardziej związana z „dysfunkcją kontroli motorycznej” w centralnym układzie nerwowym niż tylko z lokalnymi zaburzeniami w stawach czy mięśniach. Centralny układ nerwowy odgrywa kluczową rolę w aktywacji mięśniowej oraz w całym wzorcu ruchowym podczas wykonywania ruchu, mając na celu zapewnienie stabilizacji stawu.

W leczeniu metodą DNS istotną rolę odgrywa strategia „train the brain” – nauka wzorca ruchowego utrwalanego w mózgu poprzez kontrolę centralną stabilizacji stawów oraz zapewnienie prawidłowej jakości ruchu u pacjenta. Proces ten obejmuje instruowanie pacjenta przez terapeutę, który manualnie, wizualnie oraz poprzez odpowiednie obciążenie stymuluje pożądane reakcje u pacjenta. W rezultacie, poprzez powtarzanie określonych ćwiczeń, centralny układ nerwowy utrwala i kontroluje odpowiedni wzorzec ruchowy, który staje się automatyczny i kluczowy w wykonywaniu codziennych czynności.

DNS wykorzystuje porównanie wzorca ruchowego stabilizacji osób dorosłych z wzorcem rozwojowym stabilizacji zdrowego dziecka do 12. miesiąca życia, kierując leczenie na przywrócenie zaburzonego wzorca stabilizacji dorosłych, możliwie porównywalnego do prawidłowego wzorca określonego przez rozwój kinezjologiczny dziecka. Metoda DNS dąży do aktywacji systemu stabilizacji kręgosłupa i przywrócenia prawidłowego mechanizmu ciśnienia śródbrzusznego w celu zoptymalizowania wydajności ruchowej i zapobiegania przeciążeniu stawów.

Podsumowanie

Integracja prawidłowego wzorca stabilizacji w aktywności sportowej i życiu codziennym  nie tylko zmniejsza ryzyko kontuzji i dolegliwości bólowych związanych z przeciążeniem, ale także wpływa na poprawę osiągnięć sportowych.

  • Frank C, Kobesova A, Kolar P. Dynamic neuromuscular stabilization & sports rehabilitation. Int J Sports Phys Ther. 2013 Feb;8(1):62-73. PMID: 23439921; PMCID: PMC3578435.
  • Shirley D, Hodges PW, Eriksson Ae, Gandevia SC. Spinal stiffness changes throughout the respiratory cycle. J Appl Physiol. 2003;95:1467–1475

Grzegorz Rzetecki

Certyfikowany trener metody DNS Exercise

Polecane posty